October: Ten Days That Shook the World

ปี 1927 หรือ 99 ปีที่แล้ว รัฐบาลโซเวียตมอบหมายให้ เซอร์เกย์ ไอเซนสไตน์ คนทำหนังที่กำลังโด่งดังในระดับโลกจากผลงานเรื่อง Battleship Potemkin มารับตำแหน่งหัวหน้าโครงการสร้างหนังเพื่อเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 10 ปีการปฏิวัติเดือนตุลาคม ไอเซนสไตน์ไม่ปฏิเสธโอกาส และเขาใช้มันเป็นเวทีทดลองครั้งใหม่ของแนวคิดการทำหนัง...ที่ในเวลาต่อมาทั้งถูกตำหนิ และได้รับการยกย่องอย่างยิ่งใหญ่

ในหนังที่มีชื่อว่า October (และต่อท้ายด้วย Ten Days That Shook The World ในฉบับฉายนานาชาติ) เรื่องนี้ ไอเซนสไตน์พัฒนาทฤษฎีโครงสร้างภาพยนตร์ของเขาเพิ่มเติม โดยใช้แนวคิดที่เขาเรียกว่า "intellectual montage" หรือการตัดต่อภาพของวัตถุที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวข้องกันเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างและกระตุ้นให้เกิดความหมายเชิงเปรียบเทียบ ตัวอย่างโดดเด่นเช่น การนำภาพพระเยซูมาเปรียบกับเทพเจ้าฮินดู, พระพุทธเจ้า, เทพเจ้าแอซเท็ก และสุดท้ายคือรูปเคารพดั้งเดิม เพื่อสื่อถึง "ความเหมือนกันของทุกศาสนา" หรือรูปเคารพที่ถูกนำมาเปรียบเทียบกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทางทหาร เพื่อสื่อถึง "การเชื่อมโยงระหว่างความรักชาติและความคลั่งศาสนาของรัฐ"

ทว่า การทดลองที่กล้าหาญนี้กลับไม่ได้รับการยอมรับจากรัฐบาลและผู้ชมทั่วไป เพราะพวกเขามองว่าหนังของไอเซนสไตน์ซับซ้อนเกินกว่าที่มวลชนจะเข้าใจได้ นอกจากนั้น การที่ไอเซนสไตน์กล้าหาญคัดเลือกคนธรรมดาสามัญผู้ไร้ประสบการณ์มารับบทสำคัญต่าง ๆ ในเรื่อง ก็ทำให้หนังถูกตำหนิว่าการแสดงแข็งทื่อจนคนที่เคยอยู่ร่วมยุคสมัยกับบุคคลเหล่านั้นไม่อาจทำใจยอมรับ ผลสุดท้ายหนังจึงไม่ประสบความสำเร็จเท่าใดนักในสหภาพโซเวียต ยังไม่นับรวมการที่เขาถูกรัฐบาลสั่งให้ตัดต่อใหม่เพื่อลบส่วนที่อ้างอิงถึง เลออน ทรอตสกี (ซึ่งเพิ่งถูก โจเซฟ สตาลิน กำจัด) ออกด้วย

อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนความเห็นของนักเขียนและนักวิจารณ์จะเป็นตรงกันข้าม ในปี 1936 แกรห์ม กรีน เขียนลงนิตยสาร The Spectator ว่า หนังเรื่องนี้เต็มไปด้วย "ความเร่าร้อน ตื่นเต้น และคั่งแค้น" พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ความมีชีวิตชีวาของรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ปรากฏอยู่ตลอดทั้งเรื่อง (เช่น ภาพประตูที่แกว่งไปมาไม่หยุด เสียงโทรศัพท์ อาการสั่นเทาของผู้คน) เป็นสิ่งที่ถูกนำเสนออย่างเหมาะสม ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ก็แค่จาก "ผู้ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์เท่านั้น"

แม้ October จะไม่ฮิตในหมู่คนทั่วไป แต่สำหรับนักประวัติศาสตร์ภาพยนตร์แล้ว มันเป็นประสบการณ์อันแสนล้ำค่า เป็นภาพยนตร์มหากาพย์ที่มากด้วยความทะเยอทะยาน และเป็นข้อพิสูจน์ชั้นดีถึงความคิดสร้างสรรค์อันเปี่ยมล้นของไอเซนสไตน์ จนแม้แต่ วเซโวลอด ปูดอฟกิน (ผู้กำกับ Minin and Pozharsky และ Suvorov) ยังถึงกับกล่าวหลังจากดูหนังจบแล้วว่า "ผมอยากสร้างความล้มเหลวที่ทรงพลังเช่นนี้บ้าง!"

Commissioned by the Soviet government for the tenth anniversary of the October Revolution, Sergei Eisenstein, fresh from the worldwide success of Battleship Potemkin, turned the project into a laboratory for "intellectual montage": cutting together seemingly unrelated images to spark metaphor, most famously a chain of gods, from Christ to Hindu deities, the Buddha, an Aztec god and a primitive idol.

Officials and audiences found it too complex, its non-professional cast drew criticism, and it was re-edited to remove Leon Trotsky after his purge by Stalin. Critics thought otherwise: in 1936 Graham Greene called it "restless, excited, crackling with venom", and Vsevolod Pudovkin said after seeing it, "How I should like to make such a powerful failure!"